Foto bij het artikel CSRD-rapportageplichten voor bedrijven: wie moet en wanneer
Foto van jarmoluk op Pixabay

Verduurzaming

CSRD-rapportageplichten voor bedrijven: wie moet en wanneer

De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) is een Europese richtlijn en onderdeel van de European Green Deal.

Dit is een redactioneel pseudoniem van de publicatie, geen claim van een onafhankelijk geverifieerde persoonlijke identiteit. Oorspronkelijke redactionele vermelding: Redactie Trends.

CSRD-rapportageplicht: wat de richtlijn verplicht

De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) is een Europese richtlijn en onderdeel van de European Green Deal. In Nederlandse stukken heet de richtlijn ook de Richtlijn duurzaamheidsrapportering door ondernemingen (CSRD). De richtlijn verplicht bedrijven in hun bestuursverslag te rapporteren over duurzaamheid: de gevolgen van hun activiteiten voor mens, milieu en klimaat.

De rapportageplicht geldt voor bedrijven die onder de richtlijn vallen. Vanaf boekjaar 2027 gelden nieuwe drempels voor de verplichte duurzaamheidsrapportage. Voor een deel van de bedrijven zijn de rapportageverplichtingen met twee jaar uitgesteld.

De blik reikt verder dan de eigen bedrijfsvoering. Bedrijven betrekken ketenpartners in de hele waardeketen bij het due diligence-proces (gepaste zorgvuldigheid).

Welke informatie in het rapport moet staan, is vastgelegd in de European Sustainability Reporting Standards (ESRS). Het verslag moet aan deze standaarden voldoen.

Het duurzaamheidsrapport wordt onderdeel van het bestuursverslag en moet als aparte sectie herkenbaar zijn. Het bestuursverslag inclusief duurzaamheidsrapport wordt jaarlijks ingediend bij het handelsregister van de Kamer van Koophandel.

Rapportageplicht sinds 2024: grote organisaties van openbaar belang

Vanaf boekjaar 2024 moeten grote organisaties van openbaar belang met meer dan 500 werknemers volgens de CSRD rapporteren. Het gaat om grote beursbedrijven, banken en verzekeraars, en om bedrijven die al verplicht waren een niet-financiële verklaring in hun jaarverslag op te nemen.

Beursgenoteerde ondernemingen en OOB-instellingen moesten al verplicht rapporteren over niet-financiële informatie. De CSRD is op 1 januari 2024 in werking getreden.

De richtlijn moest vóór 6 juli 2024 in nationale wetgeving zijn opgenomen. Dat is Nederland niet gelukt. De invoering van de Nederlandse CSRD-wet loopt vertraging op en is niet op tijd klaar voor boekjaar 2025.

De minister heeft een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd om de richtlijn in de Nederlandse wetgeving te verankeren. Dat wetsvoorstel moet de Nederlandse CSRD-wet worden.

Heeft een bedrijf vóór de invoering van de Nederlandse CSRD-wet al vrijwillig volgens de CSRD gewerkt, dan voldoet het aan de wettelijke eisen. Dat geldt als het over boekjaar 2024 en 2025 volgens de ESRS heeft gerapporteerd én een externe accountant het rapport volgens de regels van de NBA heeft gecontroleerd.

Belangrijke data voor invoering van de CSRD in Nederland

1 januari 2024
CSRD in werking getreden (Europese richtlijn)
6 juli 2024
Deadline voor nationale omzetting van CSRD in Nederlandse wetgeving
2025–2026
Rapportageverplichting uitgesteld voor sommige bedrijven via Stop-deklok-richtlijn

Wat moet je doen als je onder de CSRD valt?

  • Beoordeel of je voldoet aan de drempels (werkgevers & omzet)Controleer of je meer dan 1.000 werknemers hebt en € 450 miljoen omzet (vanaf 2027)
  • Identificeer relevante duurzaamheidsaspectenVolgens de ESRS en dubbele materialiteit
  • Inclueer duurzaamheidsrapport in bestuursverslagAls aparte sectie herkenbaar maken

Vanaf boekjaar 2027: alleen boven 1.000 werknemers en € 450 miljoen omzet

De Europese Commissie heeft de CSRD verlicht. Vanaf boekjaar 2027 geldt de verplichte duurzaamheidsrapportage alleen voor ondernemingen met meer dan 1.000 werknemers én een netto-omzet boven € 450 miljoen. Eerder lag de grens bij 250 medewerkers en € 50 miljoen omzet.

Voor bedrijven van buiten de EU geldt de rapportageplicht als zij meer dan € 450 miljoen netto omzetten en een dochterbedrijf in de EU hebben met meer dan € 200 miljoen netto-omzet.

Deze uitkomst komt uit de Europese onderhandelingen (Omnibus I), waarin de reikwijdte is teruggebracht tot ondernemingen vanaf die personeelsgrens. Nederland moet de gewijzigde Europese regels nog verwerken in de Nederlandse wetgeving; de precieze Nederlandse regels en ingangsdata zijn daarom nog niet allemaal bekend.

Ondernemingen die al onder de bestaande CSRD-regels vallen, blijven rapporteren volgens de geldende verplichtingen. Voor bedrijven die nog niet onder die bestaande regels vallen, geldt vanaf boekjaar 2027 de drempel van 1.000 werknemers en € 450 miljoen omzet.

Uitstel voor wie in 2025 of 2026 zou moeten rapporteren

De wijzigingen gaan niet allemaal tegelijk in en worden stapsgewijs ingevoerd. Voor ondernemingen die volgens de oude regels over boekjaar 2025 of 2026 zouden moeten rapporteren, zijn de rapportageverplichtingen met twee jaar uitgesteld.

De Stop-deklok-richtlijn stelt de verplichting uit voor ondernemingen die voor het eerst zouden moeten rapporteren over boekjaren die op of na 1 januari 2025 of 2026 aanvangen. De richtlijn is vastgesteld en in werking getreden.

Het demissionaire kabinet heeft een nota van wijziging ingediend bij het wetsvoorstel tot implementatie van de CSRD. Daarin wordt voorgesteld om de CSRD-verplichting twee jaar op te schuiven naar de boekjaren 2027 en 2028.

De uitgestelde golven zijn grote niet-beursgenoteerde ondernemingen en beursgenoteerde mkb-bedrijven. De tweede wave van niet-beursgenoteerde ondernemingen rapporteert daardoor in 2028 over boekjaar 2027.

Bedrijven die niet onder de verplichting vallen, kunnen vrijwillig rapporteren volgens de VSME. Vanaf boekjaar 2027 bepaalt de nieuwe omzet- en personeelsdrempel wie verplicht is.

Voor verplichte bedrijven: dubbele materialiteit en ESRS

Voor bedrijven die verplicht zijn, is dubbele materialiteit een belangrijk onderdeel van de CSRD. Bij impactmaterialiteit gaat het om de impact van de onderneming op de omgeving, bijvoorbeeld de gevolgen van het productieproces voor de leefomgeving.

Bij financiële materialiteit gaat het om de impact van de omgeving op de onderneming, bijvoorbeeld de gevolgen van klimaatverandering voor het bedrijfsmodel.

Heeft een bedrijf dit in kaart gebracht, dan volgt rapportage over de werkelijke en mogelijke impact, risico's en kansen voor maatschappij en milieu, voor de korte, middellange en lange termijn. Het verslag moet voldoen aan de ESRS.

De Europese Commissie kijkt op dit moment naar de ESRS. Het doel is om de regels eenvoudiger te maken, zodat de regeldruk voor bedrijven wordt verminderd.

Stappenplan voor CSRD-rapportage (voor verplichte ondernemingen)

  1. Beoordelen van dubbele materialiteitImpact op milieu en maatschappij (impactmaterialiteit) en invloed van duurzaamheid op het bedrijf (financiële materialiteit)
  2. In kaart brengen van risico’s en kansenOver korte, middellange en lange termijn voor maatschappij en milieu
  3. Rapportage volgens ESRSVoldoen aan Europeanse standaarden voor duurzaamheidsrapportage
  4. Externe controle door accountant (NBA-regels)Controle volgens regels van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA)

Niet verplicht: vragen uit de keten en de VSME

Ook als een bedrijf niet verplicht hoeft te rapporteren, kan het vragen over duurzaamheid krijgen. Grote bedrijven moeten in hun verslag informatie geven over de duurzaamheid van hun leveranciers. Die vragen komen van grotere bedrijven die producten afnemen, bijvoorbeeld over hoe een product wordt gemaakt en door wie.

De informatievraag is begrensd: een niet-rapportageplichtig bedrijf hoeft alleen informatie te geven over onderwerpen die in de VSME-standaarden staan.

De Voluntary Small Medium Enterprises standaarden (VSME ESRS) zijn bedoeld voor mkb dat niet onder de CSRD valt maar wel een duurzaamheidsrapportage wil maken; ze zijn simpeler dan de standaarden voor grote bedrijven. Ook de VSME-standaarden worden op dit moment herzien door de Europese Commissie.

Voor meer informatie over de CSRD kunnen ondernemers terecht bij de Sociaal-Economische Raad (SER) en het MVO-Steunpunt. Op de website van de SER staan veelgestelde vragen, webinars en meer informatie over de CSRD; bij het MVO-Steunpunt kun je terecht met vragen over de CSRD.

Meer uit Verduurzaming