CSRD: welke rapportageplichten gelden voor bedrijven?

Wat de CSRD van bedrijven vraagt

De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) is een Europese richtlijn en onderdeel van de European Green Deal. De richtlijn verplicht bedrijven in hun bestuursverslag te rapporteren over duurzaamheid: de gevolgen van hun activiteiten voor mens, milieu en klimaat. Doel: transparantie over de impact op natuur en maatschappij en betere kwaliteit van duurzaamheidsinformatie.

De blik reikt verder dan de eigen bedrijfsvoering. Bedrijven betrekken ook ketenpartners in de hele waardeketen bij het due diligence-proces (gepaste zorgvuldigheid).

Wie moet nu al rapporteren?

Vanaf 2024 moeten grote organisaties van openbaar belang met meer dan 500 werknemers volgens de CSRD rapporteren, zoals grote beursbedrijven, banken en verzekeraars. Volgens KVK gelden de regels sinds 2024 voor bedrijven die al verplicht waren een niet-financiële verklaring in hun jaarverslag op te nemen.

De invoering van de Nederlandse CSRD-wet loopt vertraging op en is niet op tijd klaar voor boekjaar 2025. Daarom komt de overheid met een regeling: heeft een bedrijf vóór de invoering van de Nederlandse CSRD-wet al vrijwillig volgens de CSRD gewerkt, dan voldoet het aan de wettelijke eisen. Dat geldt als het bedrijf over boekjaar 2024 en 2025 volgens de ESRS heeft gerapporteerd én een externe accountant het rapport volgens de regels van de NBA heeft gecontroleerd.

Vanaf boekjaar 2027: alleen boven 1.000 werknemers en € 450 miljoen omzet

De Europese Commissie heeft besloten de CSRD makkelijker te maken. Vanaf boekjaar 2027 moeten alleen ondernemingen met meer dan 1.000 werknemers én een netto-omzet van meer dan € 450 miljoen een verplichte duurzaamheidsrapportage opstellen. Eerder lag de grens bij 250 medewerkers en € 50 miljoen omzet. Andere bedrijven zijn niet verplicht te rapporteren.

Voor bedrijven van buiten de EU geldt de rapportageplicht als zij meer dan € 450 miljoen netto omzetten en een dochterbedrijf in de EU hebben met meer dan € 200 miljoen netto-omzet.

Deze uitkomst komt uit de Europese onderhandelingen (Omnibus I), waarin de reikwijdte van de richtlijn is teruggebracht tot ondernemingen met meer dan 1.000 werknemers. Nederland moet de gewijzigde Europese regels nog verwerken in de Nederlandse wetgeving; de precieze Nederlandse regels en ingangsdata zijn daarom nog niet allemaal bekend.

Vergelijking oude vs. nieuwe CSRD-drempels (vanaf boekjaar 2027)

• Nieuwe drempel (vanaf 2027) — Meer dan 1.000 werknemers én meer dan € 450 miljoen netto-omzet

Uitstel voor wie in 2025 of 2026 zou moeten rapporteren

De wijzigingen gaan niet allemaal tegelijk in en worden stapsgewijs ingevoerd. Ondernemingen die al onder de bestaande CSRD-regels vallen, blijven rapporteren volgens de geldende verplichtingen.

Voor ondernemingen die volgens de oude regels over boekjaar 2025 of 2026 zouden moeten rapporteren, zijn de rapportageverplichtingen met twee jaar uitgesteld.

Bedrijven die niet onder de verplichting vallen, kunnen vrijwillig rapporteren, bijvoorbeeld volgens de VSME, uit eigen beweging of op verzoek van een ketenpartner. Vanaf boekjaar 2027 bepaalt de nieuwe drempel van meer dan 1.000 werknemers en meer dan € 450 miljoen omzet wie verplicht is.

Sleuteldata in de invoering van de CSRD in Nederland

• Boekjaar 2025 & 2026 — Uitstel van rapportageverplichting voor bedrijven die onder de oude regels zouden vallen

Dubbele materialiteit en ESRS bepalen de inhoud

Een belangrijk onderdeel van de CSRD is dubbele materialiteit: het bedrijf kijkt vanuit twee invalshoeken naar duurzaamheidsthema's. Bij impactmaterialiteit gaat het om de impact van de onderneming op de omgeving, bijvoorbeeld de gevolgen van het productieproces voor de leefomgeving. Bij financiële materialiteit gaat het om de impact van de omgeving op de onderneming, bijvoorbeeld de gevolgen van klimaatverandering voor het bedrijfsmodel.

Heeft een bedrijf dit in kaart gebracht, dan volgt rapportage over de werkelijke en mogelijke impact, risico's en kansen voor maatschappij en milieu, voor de korte, middellange en lange termijn. Het verslag moet voldoen aan de ESRS.

De Europese Commissie kijkt op dit moment naar de ESRS met als doel de regels eenvoudiger te maken, zodat de regeldruk voor bedrijven vermindert.

Belangrijkste CSRD-vereisten per categorie

Ook zonder rapportageplicht: vragen uit de keten en de VSME

Ook als een bedrijf niet verplicht hoeft te rapporteren, kan het vragen over duurzaamheid krijgen. Grote bedrijven moeten in hun verslag namelijk ook informatie geven over de duurzaamheid van hun leveranciers. Die vragen komen van grotere bedrijven die producten afnemen, bijvoorbeeld over hoe een product wordt gemaakt en door wie.

De informatievraag is begrensd: een niet-rapportageplichtig bedrijf hoeft alleen informatie te geven over onderwerpen die in de VSME-standaarden staan. De Voluntary Small Medium Enterprises standaarden (VSME ESRS) zijn bedoeld voor mkb dat niet onder de CSRD valt maar wel een duurzaamheidsrapportage wil maken; ze zijn simpeler dan de standaarden voor grote bedrijven. Ook de VSME-standaarden worden op dit moment herzien door de Europese Commissie.

Stappenplan voor vrijwillige CSRD-rapportage (voor mkb)