Foto bij het artikel Verduurzamen met een plan: mobiliteit, inkoop en rapportage in volgorde
Foto van Joenomias op Pixabay

Verduurzaming

Verduurzamen met een plan: mobiliteit, inkoop en rapportage in volgorde

Hoe een Nederlands mkb-bedrijf zijn duurzaamheidsplichten (WPM, EU ETS, CSRD) uit elkaar houdt en een plan maakt voor mobiliteit, inkoop en monitoring.

Dit is een redactioneel pseudoniem van de publicatie, geen claim van een onafhankelijk geverifieerde persoonlijke identiteit. Oorspronkelijke redactionele vermelding: Redactie Trends.

Wat u hieruit meeneemt

  • De Nederlandse overheid noemt drie sporen om CO2-uitstoot te verminderen: duurzame mobiliteit, een energiezuinig bedrijfspand en duurzame productie en inkoop (Ondernemersplein). Dit artikel werkt mobiliteit en inkoop uit.
  • Heeft uw organisatie in Nederland 100 of meer werknemers en staat ze in het handelsregister van de KvK, dan rapporteert u jaarlijks aan RVO over zakelijk verkeer en woon-werkverkeer (WPM). Voor 2026 moest dat over 2025 vóór 1 juli.
  • WPM, EU ETS en CSRD zijn drie verschillende regimes met verschillende doelgroepen en verschillende toezichthouders. Een bedrijf kan onder geen, een of meerdere vallen.
  • Scope 3 kent volgens het GHG Protocol 15 categorieën. Schattingen ervan lopen volgens het PBL flink uiteen. Begin bij de categorieën die het zwaarst wegen.
  • Nieuwe bestel- en vrachtauto's (kenteken vanaf 1 januari 2025) mogen een zero-emissiezone alleen in als ze uitstootvrij zijn. De zones komen tussen 2025 en 2030 in 28 steden en op Schiphol.

Mobiliteit: wagenpark en woon-werkverkeer

Wat de WPM-plicht vraagt

RVO (pagina gecontroleerd op 1 juli 2026) noemt als doelgroep organisaties met 100 of meer werknemers die in het handelsregister staan. Het gaat om zakelijk verkeer en woon-werkverkeer. De rapportage loopt via het online formulier op Mijn RVO. Daarvoor is eHerkenning niveau eH2+ met machtiging voor RVO-diensten nodig. Reken op één tot vijf werkdagen om dat te regelen. Een omgevingsdienst controleert of u rapporteert. RVO biedt een handreiking en een Excel-werkblad waarmee de cijfers uit een medewerkersenquête te berekenen zijn.

Er komt mogelijk een wijziging. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wil de WPM-regels aanpassen, zodat kleinere organisaties niet meer hoeven te rapporteren. RVO spreekt over organisaties met minder dan 250 werknemers, Ondernemersplein over 250 of minder. Dat hangt volgens RVO af van een besluit van het kabinet en is nog niet definitief. Ondernemersplein schrijft dat de ingangsdatum nog niet bekend is. Voor 2025 moesten alle organisaties met 100 of meer werknemers nog rapporteren.

Wagenpark: wat nu al vaststaat

  • Zero-emissiezones.Bestel- en vrachtauto's die sinds 1 januari 2025 op kenteken staan, mogen een zone alleen in als ze uitstootvrij zijn. Voor oudere voertuigen gelden overgangstermijnen, bijvoorbeeld tot 1 januari 2027 voor een bestelauto met emissieklasse 5 en tot 1 januari 2028 voor een bestelauto met emissieklasse 6 die voor 2025 is toegelaten. Een voorstel om dat laatste naar 2029 te verlengen is nog geen regel. Per stad verschilt de ingangsdatum. Controleer uw voertuig via de kentekencheck op opwegnaarzes.nl en vraag ontheffingen alleen aan via de RDW. Bron: Ondernemersplein.
  • Fiscaal.Ondernemersplein meldt een korting van 30 procent op de wegenbelasting voor een elektrische personenauto in 2026 en vanaf 1 januari 2027 extra belasting op zakelijke auto's die niet uitstootvrij zijn, als de werknemer ze ook privé of voor woon-werkverkeer gebruikt. Bekijk de pagina over duurzame mobiliteit en laat uw adviseur de gevolgen voor uw leasecontracten doorrekenen.
  • Netcongestie.Wilt u een investering in aanmerking laten komen voor de EIA, kijk dan eerst bij het RVO Loket Netcongestie of er in uw regio netcongestie is. Redactionele suggestie: ook voor laadpunten is het verstandig de netsituatie vroeg na te gaan.

Woon-werkverkeer en zakelijke reizen

RVO toont vijftien thema's waarmee u werkgebonden mobiliteit kunt verduurzamen, waaronder fiets, openbaar vervoer, deelvervoer, laadpunten, mobiliteitsbudget, parkeerbeleid en thuiswerken. Ondernemersplein noemt voorbeelden. Voor bestemmingen tot 700 kilometer, zoals Parijs, Brussel, Londen of Frankfurt, raadt het de trein aan. Een parkeerbeleid kan beperken wie mag parkeren, bijvoorbeeld alleen werknemers die verder dan 15 kilometer wonen.

Redactionele suggestie: kies maatregelen op basis van uw eigen data. Een fietsregeling past bij veel medewerkers op korte afstand. Een mobiliteitsbudget past bij verspreide woonplaatsen. Zonder afstandsverdeling van uw medewerkers is dat gokken.

Inkoop en scope 3: waar u de hotspots zoekt

De definitie van de scopes staat in ons artikel over de CO2-voetafdruk. Hier gaat het om de praktijk van scope 3, de uitstoot in de keten.

Het GHG Protocol Scope 3 Standard uit 2011 onderscheidt 15 categorieën, zowel upstream als downstream. Het PBL beschrijft in een studie van oktober 2024 over grote Nederlandse bedrijven dat de berekening lastig is door het ontbreken van data van toeleveranciers en afnemers. Bedrijven schatten daarom met emissiefactoren en activiteitsgegevens of met levenscyclusanalyses, en die schattingen kunnen flink verschillen. Het PBL citeert ook CDP (2019): bij grote multinationals ligt de uitstoot in de handelsketen gemiddeld vijf keer zo hoog als binnen het bedrijf. Dat getal geldt voor grote multinationals, niet voor een mkb-bedrijf. Voor uw eigen cijfers is het dus geen maatstaf.

Ondernemersplein beschrijft in zijn advies over duurzaam inkopen een volgorde die we hier overnemen:

  1. Bepaal welke duurzame onderwerpen voor uw bedrijf het belangrijkst zijn.
  2. Breng uw keten in kaart en ken uw leveranciers.
  3. Onderzoek afhankelijkheden van grondstoffen. RVO biedt daarvoor een Grondstoffenscanner.
  4. Stel klimaatvriendelijke inkoopcriteria vast, zoals groene energie of elektrische voertuigen.
  5. Let bij inkoop in het buitenland op risico's zoals corruptie. Ondernemersplein vermeldt dat de EU-Anti-dwangarbeidverordening vanaf 14 december 2027 geldt: producten die (deels) met dwang- of kinderarbeid zijn gemaakt, mogen dan niet op de EU-markt komen.

Redactionele suggestie om de hotspots te vinden: sorteer uw inkoopfacturen van het afgelopen jaar op bedrag, neem de grootste leveranciers en inkoopcategorieën, en vraag bij elk twee dingen: weten zij hun eigen uitstoot per product en kunnen ze die delen? Begin met de categorieën die zwaar wegen en verbeter daar de datakwaliteit. Hoe verder weg van uw eigen processen, hoe vaker u op schattingen moet leunen.

Wie rapporteert wat: WPM, EU ETS, CSRD en VSME

De regimes verschillen op doelgroep, onderwerp en toezicht.

RegimeGeldt voorOnderwerpAan wie
WPM (Nederland)Organisaties met 100 of meer werknemers, ingeschreven bij de KvKZakelijk verkeer en woon-werkverkeer van medewerkersRVO via Mijn RVO; omgevingsdienst controleert
EU ETS (Europa, uitgevoerd door NEa)Installaties met een emissievergunningUitstoot per installatie volgens een goedgekeurd monitoringsplanNederlandse Emissieautoriteit
CSRD (Europa, in Nederland nog niet volledig omgezet)Grote ondernemingen; vanaf boekjaar 2027 volgens Ondernemersplein meer dan 1.000 werknemers én meer dan 450 miljoen euro netto-omzetDuurzaamheidsverslag volgens de ESRSVolgens de wettelijke regels; zie ons CSRD-artikel
VSME (Europa, vrijwillig)Bedrijven buiten de CSRDVrijwillige standaard voor mkbBanken, afnemers, beleggers

EU ETS. De NEa verlangt een emissievergunning per installatie. Het bedrijf stelt per installatie een monitoringsplan op dat de NEa goedkeurt en houdt het plan actueel. Meestal wordt de uitstoot berekend uit hoeveelheid en kenmerken van brandstof of materiaal. Direct meten in de schoorsteen kan ook. Het plan stelt u op in het Emissiehandelportaal. Of uw installatie onder het systeem valt, controleert u bij de NEa.

CSRD. Voor de huidige drempels en data verwijzen we naar ons artikel over de CSRD-rapportageplichten. RVO meldt (pagina gecontroleerd op 30 maart 2026) dat de Nederlandse wetgeving vertraging oploopt. Het mkb valt volgens Ondernemersplein niet rechtstreeks onder de plicht. Maar als leverancier kunt u vragen krijgen van een afnemer die wel moet rapporteren. Die mag volgens Ondernemersplein niet meer opvragen dan binnen de vrijwillige VSME-standaard past (de value chain cap). De Europese Commissie gaf op 30 juli 2025 een aanbeveling over deze VSME-standaard uit.

De energieplichten voor bedrijven met een hoog verbruik zijn een apart regime. Ze staan in ons artikel over energiebesparing.

Monitoring en roadmap

Voorbeeld van een eenvoudig dashboard

Redactionele suggestie. Een dashboard hoeft geen softwarepakket te zijn. Een tabel met vaste eigenaar en vaste frequentie volstaat. De kolom met doelen vult u zelf in; wij noemen geen streefcijfers, omdat die van uw bedrijf afhangen.

IndicatorGegevensbronFrequentieEigenaarDoel
Gereden kilometers per brandstoftype, zakelijkTankpassen, leasefacturen of telematicaPer kwartaalFacilitairZelf bepalen
Woon-werkkilometers per vervoerswijzeMedewerkersenquête met het RVO-werkbladJaarlijks vóór 1 juliHRZelf bepalen
Aandeel uitstootvrije voertuigen in het wagenparkVoertuiglijst met emissieklasse via RDWPer kwartaalFacilitairZelf bepalen
Treinreizen en vliegreizen bij bestemmingen tot 700 kmReisdeclaratiesPer halfjaarFinanciënZelf bepalen
Grootste inkoopcategorieën met bekende uitstootLeveranciersvragenlijstJaarlijksInkoopZelf bepalen
Energieverbruik pandMeterstanden of slimme meterPer maandFacilitairZelf bepalen

Roadmap in volgorde

Redactionele suggestie:

  1. Verplichtingen.Zet op een rij welke regimes voor u gelden: WPM, energieplicht, EU ETS en vragen van klanten. Noteer de datum, zoals 1 juli voor WPM.
  2. Mobiliteitsdata.Verzamel kilometers en voertuiglijst. Dit levert de WPM-rapportage en de basis voor keuzes.
  3. Snelle winst op het pand.Pak maatregelen die de energieplicht en de kosten raken. Zie het energiebesparingsartikel.
  4. Wagenpark.Plan de vervanging bij het einde van leasecontracten. Controleer eerst zero-emissiezones, netcongestie en laadmogelijkheden.
  5. Scope 3.Kies de top van uw inkoopcategorieën, vraag data bij de grootste leveranciers en neem uitstoot op in uw inkoopcriteria.
  6. Jaarcyclus.Leg eigenaar en kalender vast. Leer van de cijfers en stuur bij, zoals beschreven in ons artikel over procesverbetering.

Kosten hangen vooral af van de einddatum van uw leasecontracten, van laadinfrastructuur en netaansluiting en van de tijd die dataverzameling kost. Concrete bedragen noemen we niet, want die verschillen te sterk per bedrijf.

Bronnen

Meer uit Verduurzaming