Foto bij het artikel Personeelsplanning in het mkb: stappen en rekenvoorbeeld voor 1 tot 3 jaar
Foto van Studio-Lannach op Pixabay

Arbeidsmarkt

Personeelsplanning in het mkb: stappen en rekenvoorbeeld voor 1 tot 3 jaar

Hoe een mkb-bedrijf met 25 tot 50 medewerkers in een krappe arbeidsmarkt zijn personeel plant, met CBS-cijfers, een stappenplan en een rekenvoorbeeld met kosten.

Dit is een redactioneel pseudoniem van de publicatie, geen claim van een onafhankelijk geverifieerde persoonlijke identiteit. Oorspronkelijke redactionele vermelding: Redactie Arbeidsmarkt.

Wat u onthoudt

  • Ongeveer een derde van de bedrijven met 5 tot 50 werkzame personen noemt een tekort aan arbeidskrachten als belemmering: 32,0 procent in april 2026, tegen 39,4 procent in april 2022 (CBS Conjunctuurenquête, totaal bedrijfsleven exclusief financiële instellingen en nutsbedrijven). Het aandeel is sinds 2022 gedaald, maar in juli 2026 was het weer iets hoger (33,9 procent).
  • In april 2025 zei ruim 61 procent van de ondernemers in het kleinbedrijf (5 tot 50 werkzame personen) een personeelstekort te ervaren. Dat is een andere vraag dan de belemmering hierboven. Vergelijk de twee cijfers dus niet met elkaar (CBS, 30 mei 2025).
  • Het aantal mensen van 20 tot 65 jaar blijft volgens de middenvariant van de CBS-prognose van december 2025 vrijwel gelijk: 10,59 miljoen in 2026 en 10,57 miljoen in 2035. Het aandeel 65-plussers stijgt van 21,1 naar 24,2 procent.
  • Een medewerker kost een bedrijf met 10 tot 50 werkzame personen volgens het CBS (cijfers 2024) gemiddeld 70.200 euro per voltijdeenheid per jaar, ofwel 40,01 euro per gewerkt uur.
  • De AOW-leeftijd is 67 jaar tot en met 2027 en 67 jaar en 3 maanden in 2028 tot en met 2031. Controleer in uw personeelsbestand wie binnen drie jaar die leeftijd bereikt.
  • De methodehuidig personeel, vraag, aanbod, kloof, acties, monitoring. Het rekenvoorbeeld hieronder laat zien hoe u dat met een tabel op één A4 doet.

Wat de cijfers zeggen over uw positie

Krapte in het kleinbedrijf. Het CBS vraagt elk kwartaal ondernemers welke belemmeringen zij ondervinden. Het deel van de bedrijven met 5 tot 50 werkzame personen dat een tekort aan arbeidskrachten noemt, ontwikkelde zich zo (steeds de eerste maand van het kwartaal):

Tekort aan arbeidskrachten als belemmering

  • April 202239,4
  • April 202338,2
  • April 202435,4
  • April 202533,1
  • April 202632,0
  • Juli 202633,9

Vacatures. Het CBS telde in het tweede kwartaal van 2026 ongeveer 387.300 openstaande vacatures, tegen ongeveer 479.800 in het tweede kwartaal van 2022. Tegelijk steeg het aantal werklozen (seizoengecorrigeerd) van 339.000 in juni 2022 naar 408.000 in september 2026, een werkloosheid van 4,0 procent. Er zijn dus minder vacatures en meer werklozen dan in 2022.

Wat bedrijven doen. In de CBS-meting van april 2025 noemden bedrijven met 5 tot 50 werkzame personen als maatregel tegen personeelstekort: betere arbeidsvoorwaarden (25,3 procent), meer automatisering (19,3 procent), de productie beperken tot de beschikbare arbeid (19,5 procent) en meer buitenlandse werknemers (7,3 procent). Ondernemers konden maximaal twee antwoorden kiezen.

Demografie. Volgens de CBS-bevolkingsprognose van 16 december 2025 groeit de bevolking van 18,1 miljoen in 2026 naar 18,8 miljoen in 2035, maar blijft de groep van 20 tot 65 jaar in de middenvariant rond 10,6 miljoen. Het 95-procentsinterval van de prognose voor 2035 loopt voor die groep van 10,1 tot 11,0 miljoen, dus de onzekerheid is groot. De grijze druk, het aantal 65-plussers per 100 mensen van 20 tot 65 jaar, stijgt van 36,2 in 2026 naar 43,0 in 2035 en 45,0 in 2040. UWV wijst erop dat er rond 1957 zo'n zeven mensen in de werkzame leeftijd waren per 65-plusser, en in 2021 nog drie. Het NIDI schreef in 2020 al dat de potentiële beroepsbevolking nauwelijks groeit. Redactionele suggestie voor uw planning: ga er niet van uit dat het aanbod aan werkenden de komende jaren vanzelf groter wordt.

De zes stappen

De volgorde is een werkwijze van de redactie (Redactionele suggestie). De cijfers komen uit de genoemde bronnen.

  1. Breng het huidige personeel in kaart.Per medewerker: functie, contract, uren, loonkosten, leeftijd en kritieke kennis. Noteer wie binnen drie jaar de AOW-leeftijd bereikt. Voeg verzuim en verloop van de afgelopen twee jaar toe.
  2. Leid de vraag af uit het bedrijfsplan.Vertaal verwachte omzet, nieuwe diensten en investeringen naar uren en competenties per functiegroep, per halfjaar. Laat de bedrijfsleiding het eens zijn met de aannames.
  3. Raam het aanbod.Het aanbod is uw huidige team min verwachte uitstroom: pensioen, verloop, langdurige afwezigheid. Gebruik uw eigen verloopcijfers.
  4. Bepaal de kloof.Vraag min aanbod, in voltijdeenheden (fte) en in competenties. Splits in een kwantitatieve kloof (te weinig uren) en een kwalitatieve (ontbrekende vaardigheden).
  5. Kies acties en reken ze door.Werven, behouden, opleiden, taken anders verdelen, tijdelijk inhuren of werkprocessen vereenvoudigen. Geef elke actie een eigenaar, een datum en een kostenraming.
  6. Monitor elk kwartaal.Vergelijk de werkelijke instroom, uitstroom en vacaturetijd met het plan en stuur bij.

Rekenvoorbeeld voor een bedrijf met 40 medewerkers

Dit is een rekenvoorbeeld met aannames, geen casus uit de praktijk. Vervang de invoercijfers door uw eigen gegevens. De kosten per fte komen van het CBS.

Aannames (invoer). Het bedrijf telt 40 fte. Het plan vraagt over twee jaar 6 fte extra. Twee medewerkers bereiken binnen twee jaar de AOW-leeftijd. Het jaarlijks vrijwillig verloop is 8 procent.

StapBerekeningUitkomst
Vraag over 2 jaar40 + 646 fte
Uitstroom pensioenUit het personeelsbestand2 fte
Uitstroom verloop8% × 40 × 2 jaar = 6,4circa 6 fte
Aanbod zonder werving40 − 2 − 632 fte
Kloof46 − 3214 fte

Veertien fte over twee jaar is gemiddeld zeven aanstellingen per jaar. Daarvan is 6 fte echte groei en 8 fte vervanging.

Acties (doelstellingen, geen uitkomsten). Stel dat het bedrijf zich drie doelen stelt:

Actie / Doel in fte

Verloop terugbrengen van 8 naar 5 procent: 3% × 40 × 2 jaar = 2,4
circa 2 fte minder uitstroom
Twee medewerkers intern opleiden voor een krappe functie
2 fte minder externe werving
Een werkproces vereenvoudigen of automatiseren, zodat groei minder uren vraagt
2 fte minder vraag
Resterende externe werving
14 − 2 − 2 − 2 = 8 fte

Kostenkant. Het CBS komt voor bedrijven met 10 tot 50 werkzame personen op 70.200 euro arbeidskosten per voltijdeenheid per jaar (2024, alle bedrijfstakken). Daarin zitten volgens het CBS de beloning van werknemers (lonen en sociale premies ten laste van de werkgever), opleidingskosten en een aantal overige kosten, na aftrek van subsidies. Het is een landelijk gemiddelde van het Arbeidskostenonderzoek 2024. Uw eigen sector wijkt af.

  • Structurele kosten van de groei6 fte × 70.200 euro = 421.200 euro per jaar, zodra de nieuwe mensen er volledig zijn. Bij een vervanging is er geen extra fte, dus de loonsom stijgt daardoor niet.
  • Eenmalige kosten per aanstellingwerving, inwerktijd van collega's en overbrugging van de vacature. Reken de interne uren met 40,01 euro per gewerkt uur (CBS, bedrijven van 10 tot 50 werkzame personen). Vraag voor wervingsbureaus en opleidingen offertes aan, want de bron levert hiervoor geen gemiddelden.
  • Wat verloop kostelke aanstelling die u voorkomt, bespaart de eenmalige kosten hierboven. Het doel om verloop met drie procentpunten te verlagen, moet dus meer opleveren dan het kost.

Hoe u loonkosten, premies en secundaire voorwaarden zelf opbouwt, staat in het artikel wat kost een werknemer.

Acties kiezen en uitvoeren

De punten hieronder zijn een Redactionele suggestie: begin met de acties met de snelste werking en de laagste kosten.

  • Behouden.Praat met uw team over werkdruk, ontwikkeling en vertrekredenen voordat u extra werft. Verloop is de post in de kloof die u het meest direct kunt beïnvloeden.
  • Opleiden.Kies functies waar de vaardigheden schaars zijn en waar een eigen medewerker kan doorgroeien. Plan de opleidingsduur mee in de planning.
  • Werk anders organiseren.Eerst het proces, dan de tool. Het stappenplan in het artikel over technologieadoptie in het mkb laat zien hoe u een proces kiest en de besparing meet. De verbetermethoden staan in het artikel over procesverbetering.
  • Werven.Start vroeg voor functies waarvan u weet dat de vacature lang kan openstaan.
  • Tijdelijke inhuur.Gebruik het voor pieken en voor het overbruggen van een gat, niet als structurele oplossing voor een kloof.

Cijfers blijven volgen

Redactionele suggestie: plan elk kwartaal een uur om vier getallen te vergelijken met het plan: aantal fte, instroom, uitstroom en gemiddelde tijd dat een vacature openstaat. Zet ernaast hoe de markt zich ontwikkelt. Het artikel over UWV en CBS als arbeidsmarktmonitor legt uit welke cijfers u waar vindt en hoe u ze leest. Herzie het plan in elk geval als uw bedrijfsplan wijzigt of een sleutelfiguur vertrekt.

Bronnen

Meer uit Arbeidsmarkt